तद् और एतद्
तद् और एतद् ये दोनों भी सर्वनाम शब्द हैं। तद् शब्द के रूपों का प्रयोग दूर की वस्तुओं का निर्देश करने के लिए किया जाता है। तथा एतद् शब्द के रूपों का प्रयोग नजदीकी वस्तुओं का प्रयोग करने के लिए किया जाता है।
तद् शब्द के रूप पढने के लिए इस कड़ी से जाएं।
तद् शब्द के रूप पढने के लिए इस कड़ी से जाएं।
एतद् शब्द के तीनों लिंगों में रूप –
१.
|
तद् – पुँल्लिङ्गरूपाणि
|
|||
|
एकवचनम्
|
द्विवचनम्
|
बहुवचनम्
|
|
|
प्रथमा
|
एषः
|
एतौ
|
एते
|
|
द्वितीया
|
एतम्
|
एतौ
|
एतान्
|
|
तृतीया
|
एतेन
|
एताभ्याम्
|
एतैः
|
|
चतुर्थी
|
एतस्मै
|
एताभ्याम्
|
एतेभ्यः
|
|
पञ्चमी
|
एतस्मात्
|
एताभ्याम्
|
एतेभ्यः
|
|
षष्ठी
|
एतस्य
|
एतयोः
|
एतेषाम्
|
|
सप्तमी
|
एतस्मिन्
|
एतयोः
|
एतेषु
|
२.
|
तद् – स्त्रीलिङ्गरूपाणि
|
|||
|
एकवचनम्
|
द्विवचनम्
|
बहुवचनम्
|
|
|
प्रथमा
|
एषा
|
एते
|
एताः
|
|
द्वितीया
|
एताम्
|
एते
|
एताः
|
|
तृतीया
|
एतया
|
एताभ्याम्
|
एताभिः
|
|
चतुर्थी
|
एतस्यै
|
एताभ्याम्
|
एताभ्यः
|
|
पञ्चमी
|
एतस्याः
|
एताभ्याम्
|
एताभ्यः
|
|
षष्ठी
|
एतस्याः
|
एतयोः
|
एतासाम्
|
|
सप्तमी
|
एतस्याम्
|
एतयोः
|
एतासु
|
३.
|
तद् – नपुंसकलिङ्गरूपाणि
|
|||
|
एकवचनम्
|
द्विवचनम्
|
बहुवचनम्
|
|
|
प्रथमा
|
एतत्
|
एते
|
एतानि
|
|
द्वितीया
|
एतत्
|
एते
|
एतानि
|
|
तृतीया
|
एतेन
|
एताभ्याम्
|
एतैः
|
|
चतुर्थी
|
एतस्मै
|
एताभ्याम्
|
एतेभ्यः
|
|
पञ्चमी
|
एतस्मात्
|
एताभ्याम्
|
एतेभ्यः
|
|
षष्ठी
|
एतस्य
|
एतयोः
|
एतेषाम्
|
|
सप्तमी
|
एतस्मिन्
|
एतयोः
|
एतेषु
|
अभ्यास तथा उदाहरण (पुँल्लिंग में।)
हिन्दी अर्थों के साथ –
|
तद् – पुँल्लिङ्गरूपाणि
|
|||
|
एकवचनम्
|
द्विवचनम्
|
बहुवचनम्
|
|
|
प्रथमा
|
एषः
यह
|
एतौ
ये दोनों
|
एते
ये सब
|
|
द्वितीया
|
एतम्
इसे
|
एतौ
इन दोनों को
|
एतान्
इन सभी को
|
|
तृतीया
|
एतेन
इस के द्वारा
|
एताभ्याम्
इन दोनों के द्वारा
|
एतैः
एन सभी के द्वारा
|
|
चतुर्थी
|
एतस्मै
इस के लिए
|
एभ्याम्
इन दोनों के लिए
|
एतेभ्यः
इन सभी के लिए
|
|
पञ्चमी
|
एतस्मात्
इस से
|
एताभ्याम्
इन दोनों से
|
एतेभ्यः
इन सभी से
|
|
षष्ठी
|
एतस्य
इस का
|
एतयोः
इन दोनों का
|
एतेषाम्
इन सभी का
|
|
सप्तमी
|
एतस्मिन्
इस में
|
एतयोः
इन दोनों में
|
एतेषु
इन सभी में
|
वाक्यों में प्रयोग
1. प्रथमा
1.1. एषः छात्रः असि।
· यह छात्र है।
1.2. एतौ छात्रौ स्तः।
· ये दोनों छात्र हैं।
1.3. एते छात्राः सन्ति।
· ये सब छात्र हैं।
2. द्वितीया
2.1. ईश्वरः एतं पश्यति।
· ईश्वर इसे देखता है।
2.2. ईश्वरः एतौ पश्यति।
· ईश्वरः इन दोनों को देखता है।
2.3. ईश्वरः एतान् पश्यति।
· ईश्वर इन सब को देखता है।
3. तृतीया
3.1. एतेन जलं पीयते।
· इस के द्वारा पानी पीया जाता है।
3.2. एताभ्यां जलं पीयते।
· इन दोनों के द्वारा पानी पीया जाता है।
3.3. एतैः जलं पीयएते।
· इन सभी के द्वारा पानी पीया जाता है।
4. चतुर्थी
4.1. गणेशः एतस्मै पुस्तकं ददाति।
· गणेश इसे पुस्तक देता है।
4.2. गणेशः एताभ्यां पुस्तकं ददाति।
· गणेश इन दोनों को पुस्तक देता है।
4.3. गणेशः एतेभ्यः पुस्तकं ददाति।
· गणेश इन सभी को पुस्तक देता है।
5. पञ्चमी
5.1. विश्वासः एतस्मात् पुस्तकं स्वीकरोति।
· विश्वास इस से पुस्तक लेएता है।
5.2. विश्वासः एताभ्यां पुस्तकं स्वीकरोति।
· विश्वास इन दोनों से पुस्तक लेएता है।
5.3. विश्वासः एतेभ्यः पुस्तकं स्वीकरोति।
· विश्वास इन सभी से पुस्तक लेएता है।
6. षष्ठी
6.1. एतत् एतस्य गृहम् अस्ति।
· यह इस का घर है।
6.2. एतत् एतयोः गृहम् अस्ति।
· यह इन दोनों का घर है।
6.3. एतत् एतेषां गृहम् अस्ति।
· यह इन सभी का घर है।
7. सप्तमी
7.1. देवदत्तः एतस्मिन् विश्वसिति।
· देवदत्त इस पर विश्वास करता है।
7.2. देवदत्तः एतयोः विश्वसिति।
· देवदत्त इन दोनों पर विश्वास करता है।
7.3. देवदत्तः एतेषु विश्वसिति।
· देवदत्त इन सभी पर विश्वास करता है।